Tangsi/kazerne
Een tangsi is een militair kampement, waar soldaten van het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger (KNIL) en hun gezinsleden werden ondergebracht. Afhankelijk van de rang woonden ze op de kazerne of er buiten. Zo woonden Europese officieren maar ook Europeanen met een lagere rang met hun gezin buiten het kampement. Inheemse militairen daarentegen woonden met hun vrouwen en kinderen binnen de afrastering van het kampement, of vlak daarbuiten in de compagniegebouwen, de chambrees. Er waren aparte chambrees voor ongehuwden. De tangsi was van de buitenwereld afgesloten door een kawat (omheining). De indeling van een kampement was vrijwel altijd hetzelfde: aan de voorzijde het wachtgebouw en het korpsgebouw, aan de zijkant de keukens en de vrouwenloodsen en aan de achterzijde de stallen en materiaalloodsen. Midden in het complex waren de compagniegebouwen met daarbij de sanitaire blokken en wat andere gebouwen, zoals de goedangs: de voorraad- en proviandkamers. Tussen de gebouwen waren grasveldjes en daarnaast het exercitieterrein.

KNIL

Nederlands-Indië had een eigen krijgsmacht: het KNIL, het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger. Sinds 10 maart 1930 was het KNIL zelfstandig. Voor die tijd was het onderdeel van de Nederlandse krijgsmacht. In Nijmegen vond de werving plaats van de instroom vanuit Nederland en tot 1910 ook in Harderwijk. De afkomst van de militairen in het KNIL was zeer divers. Naast Europeanen in vooral leidinggevende posities waren er o.a. Indo-Europeanen, Javanen, Menadonezen, Ambonezen, Soendanezen en Timorezen. In 1936 was 79 procent van de KNIL-ers afkomstig uit de Archipel en 21 procent bestond uit Europeanen. De Ambonese troepen hadden een speciale status in het leger. Mede omdat zij christenen waren evenals het Europese gezag. In de ‘defensiegrondslagen 1927’ werden de taken van het KNIL als volgt vastgelegd: optreden tegen inheemse tegenstanders en de afwering van aanvallen van andere mogendheden. Rond 1910 voltooide het KNIL de taak om buitengewesten onder Nederlands gezag te brengen. Daarna werden met name politiediensten uitgevoerd. In 1938 kon een soldaat tweede klasse 75 cent tot 1,50 gulden per dag verdienen. Kleding, voeding, medische zorg en onderdak werden betaald. Hierdoor werd het beroep aantrekkelijk gemaakt, omdat de indruk werd gewekt dat je geld overhield.


Dag op de Tangsi

De dagindeling op de tangsi had een vaststaand verloop:
Om half zes klonk de reveille, de wekker. Vanaf dat moment hadden de soldaten een uur de tijd om op te staan, te ontbijten en gewassen op het appèl te verschijnen. Een kwartier later werd het ziekenrapport van die dag gemaakt en werden de chambrees schoongemaakt.
Ook voor de vrouwen was de dag vanaf dat moment begonnen. Ze gingen naar de vrouwenloods, de wasplaats, de kookloods of naar de pasar. De kinderen gingen naar school.
Om half zeven was het voor de militairen tijd voor het werkappèl en vervolgens rukten ze uit of deden ze schietoefeningen. Om elf uur liep de ochtenddienst ten einde. Om kwart over elf was er ‘soepeten’ voor de ongehuwden. Zij zaten samen naar landaard. De andere militairen aten samen met hun vrouw of njai. Het middagappèl was om twaalf uur. Van twee tot vier hield men, zoals in heel Nederlands-Indië, rust. Om vier uur was er het middagappèl. Sommige militairen hadden middagdienst. Maar men kon ook gaan sporten. Vanaf zes uur waren ze vrij. Een enkeling had dienst of moest op wacht staan. Rond de tangsi was het druk met verschillende eetstalletjes en winkeltje waar soldaten konden winkelen en eten. Er klonken krontjongliederen voornamelijk gezongen door vrijgezelle soldaten, die op deze manier probeerden om een vrouw te verleiden. Om tien uur werd de taptoe geblazen. Het was tijd voor het avondappèl en vervolgens gingen de lichten uit. Iedereen moest nu binnen zijn, op een enkeling na die speciale toestemming had gekregen tot middernacht buiten de tangsi te blijven.

De njai

Veel militairen in de kazerne leefden samen met een inheemse vrouw. Hoewel een 'njai' officieel een huishoudster was, hadden ze vaak een relatie en kinderen. De vrouw moest zich laten inschrijven bij de Nederlandse kazerneleiding. Formeel werd zij njai als zij een schriftelijk bewijs van goed gedrag door het kamponghoofd kon overleggen. Zij kreeg een pas die haar toegang tot de kazerne gaf. Het njai-schap bood bestaanszekerheid en een geregeld inkomen aan arme vrouwen. De lagere KNIL-soldaat was in Europese ogen vaak uitschot. Voor de inheemse bevolking was het leger omgeven met prestige en status. Dat straalde af op de soldatenvrouw. Zij beheerde bovendien het huishoudgeld.

Hoe leefden vrouwen en kinderen in de kazerne

Na het ochtendappèl vertrokken de vrouwen en hun niet-schoolgaande kinderen de vrouwenloods. Daar waren betonnen aanrechten, waaronder iedere vrouw haar (genummerde en afgesloten) kast had. In de vrouwenloods werd gekookt, gewassen en gestreken. Tegen de tijd van het middagmaal, rond half twaalf, konden vrouwen en kinderen samen met hun mannen in de chambree gaan eten. Aan het eind van de siësta, tegen het middagappèl, gingen de vrouwen en kinderen weer met de vaat naar de loods. Nadat de vaat gedaan was, gingen ze terug naar de chambree tot de volgende ochtend. In de chambree speelde zich het familieleven af, zelfs het meest intieme deel ervan. Inheemse gehuwden of samenwonenden hadden een slaapplaats van ijzer en planken. De gezinnen hadden meer ruimte in de chambrees dan de vrijgezellen (boedjangs). De kinderen sliepen op de grond, op tikars, matten van gevlochten bamboe. De kolong was de naam voor de ruimte onder de bedden; deze ruimte werd benut als slaapplaats als een gezin veel kinderen had. Zo ontstond de naam 'anak kolong', kruipruimtekind, of ook wel 'anak tangsi', een kind dat geboren is en leeft in de kazerne.

Multimedia - Tangsi/kazerne


Foto's &
Tekeningen (25)


Foto Toevoegen


Video&
fragmenten (1)


Video Toevoegen


Audio&
Fragmenten (0)


Audio Toevoegen


Verhalen &
Documenten (0)


Verhaal Toevoegen


Interviews&
Fragmenten (0)


interview Toevoegen
     Stichting Pelita                                                                                                                                home - colofon - literatuurlijst - sitemap - algemene voorwaarden