HBS
De kolonie had een HBS (Hogere Burger School) met vestigingen in o.a. Bandoeng, Batavia, Semarang en Soerabaja. Het onderwijssysteem kwam laat op gang. En die was in eerste instantie alleen bestemd voor Europeanen. De eerste Europese Lagere School (de ELS) ging pas in 1817 in Batavia open met onderwijzers speciaal uit Nederland. Voor een vervolgopleiding moesten ze gewoon terug naar Nederland. Europese kinderen en gelijkgestelden gingen na de ELS naar de HBS. Het onderwijs is nagenoeg hetzelfde als in Nederland. Na afronding van de HBS gingen veel kinderen terug naar Nederland om daar een universitaire opleiding te volgen. Indië kende echter ook enkele universitaire opleidingen vanaf de jaren 1920: de Technische Hogeschool in Bandoeng (waar o.a. Soekarno afstudeerde), de Rechtshogeschool en de Geneeskundige Hogeschool in Batavia.

André W. Soedjak over de HBS (Hogere Burger School) uit het jubileumboek HBS-Soerabaia 1875-1958

“Onze H.B.S. was in feite niet anders dan een in een tropische omgeving geplante Nederlandse H.B.S. Het curriculum was geheel gebaseerd op dat van dezelfde school in het verre Moederland. Natuurlijk kregen wij met plantkunde meer te maken met kembang merak, kembang sepatu enz., dan met typische Nederlandse plantennamen, die daar niet te vinden waren. Wij kregen bij aardrijkskunde veel meer over de Indische Archipel te horen en te lezen dan in Nederland ooit het geval is geweest, maar over Nederland moesten wij minstens net zo veel weten als onze medeleerlingen in Amsterdam of Groningen.”

Toegankelijkheid onderwijs

Welk onderwijs volgde de oorspronkelijke bevolking? Lange tijd gewoon niet. Halverwege de 19e eeuw moest de koloniale overheid in Indië ‘scholen ter dienste der inlandsche bevolking’ oprichten. Dat ging maar mondjesmaat. Er waren maar een paar opleidingen voor inheemse leraren en ambtenaren en er was de dokter-djawa-school om artsen op te leiden. Meer dan vijftig jaar later zijn in de dessa's en kampong's volkscholen opgericht door ‘inlandse rechtsgemeenschappen’ met subsidie van het gouvernement. Hier leerden kinderen lezen en schrijven in de landstaal en rekenen van o.a. Sumatraanse, Molukse en Javaanse leraren. Na deze school konden kinderen naar het vakonderwijs. Onder vakonderwijs valt nijverheidsonderwijs, opleiding voor onderwijskrachten, handel, land- en bosbouw en veeteelt, bestuurs- en administratieve functies, medisch personeel, zeevaart, vrouwelijke beroepen en de dienstscholen. Veel kinderen gingen niet naar een vervolgschool maar hielpen het gezin om geld te verdienen. In 1940 ging zo’n 40 procent van de autochtone kinderen naar deze scholen.

Hollands-Inlandse School

De Javaanse elite kon naar de zgn. Eerste-Klasse scholen. De Tweede-Klasse scholen waren bestemd voor andere autochtone kinderen. Vanaf 1907 kregen kinderen van de inheemse elite de Nederlandse taal als vak. Later gingen deze scholen verder onder de naam Hollands-Inlandse School (HIS) en werden onderdeel van het Europese onderwijssysteem. Alleen als je vader meer dan 75 gulden verdiende, mocht je naar die school. Vervolgens werden ook de Hollands-Chinese Scholen (HCS) opgericht.

Vervolgopleidingen

Er waren verschillende mogelijkheden voor een vervolgopleiding. Na de HIS konden inheemse kinderen naar de in 1914 opgerichte MULO (Meer Uitgebreid Lager Onderwijs) als voorbereiding op het hoger onderwijs. Dit was voor weinigen weggelegd door hoge kosten. Voor autochtone kinderen die het zich financieel konden veroorloven om uiteindelijk naar de universiteit te gaan, werd in 1919 de AMS (Algemeen Middelbare School) in Djokjakarta opgericht. Een kleine groep, met name de inheemse elite, kon in Bandoeng, Batavia, Semarang of Soerabaja naar de HBS. Omstreeks 1930 volgden 85.000 autochtone kinderen westers Onderwijs.

Multimedia - HBS


Foto's &
Tekeningen (15)


Foto Toevoegen


Video&
fragmenten (2)


Video Toevoegen


Audio&
Fragmenten (0)


Audio Toevoegen


Verhalen &
Documenten (0)


Verhaal Toevoegen


Interviews&
Fragmenten (0)


interview Toevoegen
     Stichting Pelita                                                                                                                                home - colofon - literatuurlijst - sitemap - algemene voorwaarden